Sự xuất hiện nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo tạo sinh, đặc biệt là ChatGPT, đã và đang làm thay đổi đáng kể trong dạy và học.

1. ChatGPT như một công cụ hỗ trợ giảng dạy

Giáo viên có thể sử dụng ChatGPT để xây dựng dàn ý bài học, câu hỏi thảo luận, bài tập thực hành, thậm chí là các nhiệm vụ học tập phân hóa phù hợp với trình độ khác nhau của người học.

Trong giảng dạy ngôn ngữ, ChatGPT có thể đóng vai trò như một đối tác hội thoại, cung cấp các ví dụ về việc sử dụng ngôn ngữ một cách xác thực, cũng như hỗ trợ giải thích ngữ pháp và từ vựng theo cách dễ tiếp cận. Đối với dạy viết, ChatGPT có thể làm mẫu cấu trúc văn bản, gợi ý cách diễn đạt thay thế và hỗ trợ quá trình hình thành ý tưởng, từ đó giúp người học tham gia vào quá trình viết một cách tự tin hơn.

2. Tăng cường tính tự chủ và sự tham gia của người học

Sinh viên có thể sử dụng ChatGPT như một “bạn đồng hành học tập” để làm rõ khái niệm, ôn tập nội dung hoặc luyện tập kỹ năng theo nhịp độ của riêng mình. Điều này phù hợp với các mục tiêu giáo dục hiện đại, vốn nhấn mạnh năng lực tự học và học tập suốt đời.

Đối với giảng viên, sự chuyển dịch này khuyến khích việc nhìn nhận lại vai trò của người dạy trong lớp học. Thay vì là nguồn cung cấp tri thức duy nhất, giảng viên ngày càng đóng vai trò là người hướng dẫn, người điều phối và cố vấn mang tính phản biện. Khi sinh viên sử dụng ChatGPT một cách có trách nhiệm, thời gian trên lớp có thể được dành cho các hoạt động tư duy bậc cao như phân tích, đánh giá và thảo luận.

3. Thách thức và các vấn đề đạo đức

Bên cạnh những lợi ích, ChatGPT cũng đặt ra nhiều thách thức đáng kể. Tính trung thực học thuật là một trong những mối quan tâm lớn nhất. Việc sinh viên dễ dàng tạo ra bài luận hay câu trả lời bằng AI làm nảy sinh những câu hỏi về quyền tác giả, tính nguyên gốc và độ tin cậy của đánh giá. Vì vậy, giảng viên cần xem xét lại các hình thức đánh giá truyền thống và chú trọng hơn đến đánh giá quá trình, thuyết trình miệng, viết phản tư và các nhiệm vụ thực hiện trên lớp.

Một vấn đề khác liên quan đến độ chính xác và thiên lệch. ChatGPT tạo ra câu trả lời dựa trên các mẫu dữ liệu, chứ không phải trên sự hiểu biết hay phán đoán đạo đức của con người. Do đó, công cụ này có thể cung cấp thông tin không chính xác, đơn giản hóa quá mức hoặc mang tính thiên lệch. Giảng viên đóng vai trò then chốt trong việc giúp sinh viên hình thành năng lực sử dụng AI một cách phản biện—biết đặt câu hỏi, kiểm chứng và sử dụng nội dung do AI tạo ra một cách có trách nhiệm.

4. Phát triển chuyên môn cho giảng viên

Để tích hợp ChatGPT hiệu quả vào giảng dạy, bản thân giảng viên cũng cần được đào tạo và hỗ trợ phù hợp từ phía nhà trường. Các chương trình bồi dưỡng chuyên môn không chỉ nên tập trung vào cách thức hoạt động của ChatGPT mà còn cần đề cập đến chiến lược giảng dạy, các vấn đề đạo đức và ứng dụng theo từng lĩnh vực chuyên môn. Nếu thiếu sự chuẩn bị này, công cụ AI có thể bị sử dụng sai mục đích hoặc bị từ chối hoàn toàn.

Quan trọng hơn, giảng viên nên tham gia vào quá trình xây dựng chính sách về AI trong các cơ sở giáo dục. Kinh nghiệm thực tiễn trên lớp học giúp họ có vị thế phù hợp để đóng góp vào các hướng dẫn nhằm cân bằng giữa đổi mới công nghệ và các giá trị học thuật cốt lõi.

5. Hướng tới việc sử dụng có trách nhiệm và ý nghĩa

Vấn đề then chốt không phải là có nên sử dụng ChatGPT trong giáo dục hay không, mà là sử dụng như thế nào. Việc tích hợp có trách nhiệm đòi hỏi mục tiêu rõ ràng, sự minh bạch trong trao đổi với sinh viên và sự phù hợp với chuẩn đầu ra học tập.

Nói tóm lại , ChatGPT đại diện cho một bước phát triển mang tính chuyển đổi trong giáo dục, mở ra cả cơ hội lẫn thách thức cho giảng viên.